ŞANLIURFA (AA) - RAUF MALTAŞ - Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, uzun yıllardır tarımdan sanayiye, enerjiden turizme kadar farklı alanlarda yaptığı yatırımlarla bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasına katkı sağlıyor.
AA muhabirinin yaptığı derlemeye göre, 1989'da kurulan İdare, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda kalkınma ajansları ve çeşitli kurumlarla işbirliği içinde bölgenin gelişmesine yönelik projeler yürütüyor.
Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak'ı kapsayan GAP Bölgesi, Türkiye'nin yüz ölçümünün ve nüfusunun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor.
Çok sektörlü ve sürdürülebilir insani gelişme anlayışıyla uygulanan GAP ile bölgenin rekabet gücünü artırmak ve ekonomik-sosyal bütünleşmeyi güçlendirmek amaçlanıyor.
Bu kapsamda tarım, sanayi, enerji, ulaştırma, eğitim, sağlık ile kırsal ve kentsel altyapı yatırımlarıyla bölgenin ekonomik ve sosyal göstergelerinin yükseltilmesi, yöre halkının yaşam kalitesi ve refah düzeyinin artırılması hedefleniyor.
- Enerji yatırımlarında öngörülen hedeflerin yüzde 91,2'si gerçekleştirildi
Proje kapsamında 1990-2025 döneminde bölgeye 2 trilyon 514 milyar liralık yatırım yapıldı.
Sulama yatırımlarıyla 678 bin 322 hektar alan suya kavuşturulurken, 1 milyon 496 bin 265 metre ana kanalın inşası tamamlandı. Modern sulama altyapısı sayesinde çiftçilerin yılda 3 ürün hasat edebilmesinin önü açıldı.
Tarımsal üretimdeki artış, tarıma dayalı sanayinin gelişmesine ve istihdam olanaklarının genişlemesine katkı sağladı. Bölgenin ihracatı da 2025 yılında 12,9 milyar doların üzerine çıktı.
Enerji yatırımlarında da önemli aşama kaydedilen GAP'ta öngörülen hedeflerin yüzde 91,2'si gerçekleştirildi. Tamamlanma aşamasına gelen Silvan Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi ile bu oranın yüzde 94'e yaklaşması hedefleniyor.
Bölgede hayata geçirilen hidroelektrik santrali projeleriyle bugüne kadar 560 milyar kilovatsaat elektrik enerjisi üretilirken, bu üretimin parasal değeri 33,6 milyar dolara ulaştı.
- Kalkınmadaki hedefler katlanıyor
GAP'ın kalkınma sürecini hızlandırmak amacıyla hazırlanan 2024-2028 GAP Eylem Planı kapsamında 198 projeye toplam 496 milyar lira kaynak ayrıldı.
Eylem Planı ile Silvan, Kralkızı-Dicle, Mardin, Adıyaman ve Hilvan-Siverek projeleri aracılığıyla 475 bin hektar alanın sulamaya açılması ve 570 bin kişiye istihdam sağlanması hedefleniyor.
Tarımda akıllı sulama sistemlerinin uygulandığı alanın 26 bin hektardan 400 bin hektara çıkarılması, iyi pamuk uygulamalarının üretim alanının ise yüzde 61 artırılması planlanıyor.
Turizmde konaklama kapasitesinin 98 bin 696 yatağa yükseltilmesi ve bölgenin Avrupa Birliği nezdinde tescilli coğrafi işaretli ürün sayısının 13'e çıkarılması hedefleniyor.
Sanayide dönüşüm programı kapsamında iki büyük ölçekli yatırımın ve 36 yeni yatırımın hayata geçirilmesi, 70 yeni ürünün ekonomiye kazandırılması amaçlanıyor.
Türkiye'nin pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 60'ını üstlenen GAP Bölgesi'nde, dünya standartlarında iyi pamuk üretiminin 2026-2027 sezonunda 446 bin dekar alanda 109 bin 320 tona ulaşması bekleniyor.
- "Dünyaya örnek olabilecek mega projeye dönecek"
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Hasan Maral, AA muhabirine, bölgenin 37 yıllık kalkınma sürecini daha ileriye taşımak için çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüklerini söyledi.
Ekonomik kalkınmadan sosyal kalkınmaya bölgenin çok sektörlü kalkınması adına uzun yıllardan bu yana faaliyet yürüttüklerini dile getiren Maral, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin suyun yüzyıllardır taşıdığı bereket, refah ve zenginliklerden payını almaya başladığını belirtti.
GAP eylem planlarıyla beraber bölgeye yapılan kamu yatırımlarının ciddi ölçüde arttığına işaret eden Maral, şöyle dedi:
"GAP'ın 37 yıllık birikimini dikkate aldığımızda bugüne kadar birçok model, plan, proje ve program hayata geçirdik. GAP, modern sulama altyapısından nitelikli ulaşım ve konut altyapısına kadar, mekansal planlamaya kadar, rekabetçi ürün türlerine geçişe kadar birçok alanda önemli faaliyet yürütüyor. Bölgede bu alandaki aktörlerle insan kaynaklarının ve kurumsal kapasitenin iyileştirilmesinden sosyal ve ekonomik kalkınmaya kadar çok sektörlü faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor.
İnanıyorum ki önümüzdeki dönemde GAP dünyadaki birçok ülke ve kuruluşa ilham kaynağı olabilecek mega bir projeye dönecek. Ülkemizin en büyük dünyanın ise sayılı kalkınma projelerinden birisi olan Güneydoğu Anadolu Projesi önümüzdeki dönemde birçok kuruma ilham kaynağı olacak bir yapıya kavuşacak. GAP'ın 37 yıllık birikiminden hareketle önümüzdeki dönemde hassas tarımdan tutun iyi pamuğa kadar, kooperatiflerin kapasitesinin iyileştirilmesinden tutun sürdürülebilir üretimin yaygınlaştırılmasına kadar, turizmin iyileştirilmesinden tutun emek yoğun sanayi sektörlerinde nitelikli yatırımlara kadar birçok alanda faaliyetlerimizi sürdürmeye devam edeceğiz."